Klaps może pozostawić głębokie ślady w psychice dziecka: dlaczego kary fizyczne nie są właściwym podejściem do wychowania?

Wielu dorosłych do dziś pamięta chwile, kiedy w dzieciństwie dostawali lanie od rodziców. Niektórzy wspominają je jako zwyczajny element ówczesnego wychowania, inni pamiętają strach, upokorzenie lub poczucie niesprawiedliwości. Często można wtedy usłyszeć zdanie: „Nam też to nie zaszkodziło i wyrośliśmy na normalnych ludzi”.

Ale czy rzeczywiście można twierdzić, że kary fizyczne nie szkodzą dzieciom? A co, jeśli dziecko wyniesie z takich doświadczeń coś, co wpłynie na jego poczucie własnej wartości, relacje z innymi i zachowanie w dorosłym życiu?

Współczesna psychologia zwraca uwagę, że bicie dzieci nie jest niewinną metodą wychowawczą. Może wprawdzie na chwilę powstrzymać niepożądane zachowanie, ale jednocześnie uczy dziecko, że problemy można rozwiązywać siłą, a osoba mająca większą władzę może krzywdzić słabszą.

Co wykazały długoterminowe badania?

Jednym z często cytowanych opracowań naukowych jest obszerna metaanaliza opublikowana w 2016 roku w czasopiśmie naukowym Journal of Family Psychology. Badacze przeanalizowali w niej wyniki 75 badań obejmujących ponad 160 tysięcy dzieci.

Wyniki wykazały, że stosowanie kar fizycznych, a zwłaszcza klapsów i bicia, wiąże się z większym ryzykiem wystąpienia wielu negatywnych konsekwencji. Należą do nich między innymi zwiększona agresja, problemy z zachowaniem, gorsze relacje z rodzicami oraz niektóre trudności związane ze zdrowiem psychicznym.

Ważne jest jednak właściwe rozumienie tych wyników. Sama zależność statystyczna nie dowodzi jeszcze, że każdy pojedynczy klaps automatycznie powoduje długotrwałe szkody. Na rozwój dziecka wpływa wiele czynników, w tym środowisko rodzinne, częstotliwość kar, intensywność konfliktów oraz wsparcie, jakie otrzymuje dziecko.

Mimo to wniosek specjalistów jest istotny: kary fizyczne nie są bezpiecznym ani niezawodnym sposobem uczenia dzieci właściwego zachowania.

1. Dziecko może nauczyć się rozwiązywać problemy za pomocą agresji

Dzieci uczą się przede wszystkim poprzez obserwowanie dorosłych. Przyglądają się temu, jak rodzice reagują na stres, rozwiązują konflikty i traktują osoby, które się z nimi nie zgadzają.

Jeśli rodzic używa siły fizycznej za każdym razem, gdy dziecko nie słucha, może nieświadomie przekazywać mu komunikat, że przemoc jest akceptowalnym sposobem rozwiązywania problemów.

Niektóre dzieci mogą później naśladować podobne zachowania w szkole, w kontaktach z rówieśnikami lub w dorosłym życiu, we własnych związkach. Inne reagują wycofaniem, strachem albo próbują unikać wszelkich konfliktów.

Oczywiście nie oznacza to, że każde dziecko, które kiedykolwiek dostało lanie, będzie w dorosłości agresywne. Badania wielokrotnie wskazują jednak na zwiększone ryzyko problemów z zachowaniem w związku ze stosowaniem kar fizycznych.

2. Zamiast szacunku może pojawić się strach

Rodzice często tłumaczą stosowanie kar fizycznych tym, że chcą w ten sposób wyznaczyć dziecku granice. Zależy im na tym, aby zrozumiało, że pewne rzeczy są niebezpieczne lub niedopuszczalne.

Istnieje jednak zasadnicza różnica między sytuacją, w której dziecko czegoś nie robi, ponieważ rozumie, dlaczego nie powinno tego robić, a sytuacją, w której powstrzymuje się ze strachu przed karą.

Dziecko, które słucha wyłącznie ze strachu, niekoniecznie rozumie, dlaczego jego zachowanie jest niewłaściwe. Może jedynie nauczyć się ukrywać błędy, kłamać lub unikać rodziców w chwilach, gdy potrzebuje pomocy.

Zdrowy autorytet nie musi jednak opierać się na karach fizycznych. Rodzic może być konsekwentny, ustalać jasne zasady i wymagać ich przestrzegania, nie krzywdząc przy tym dziecka.

3. Bicie może osłabić więź między rodzicem a dzieckiem

👇 Aby czytać dalej, przewiń w dół i kliknij przycisk Dalej.👇

Leave a Comment